Formas Pasiva y Causativa del Japonés: られる, させる, させられる

«Me elogió el jefe.» «Mis padres me obligaron a estudiar.» «Me forzaron a hacer horas extra.» Estos tres sentidos aparecen sin cesar en la vida real, y el japonés tiene patrones gramaticales muy sistemáticos para cada uno.
En este artículo cubrimos tres bases esenciales:
受身形(pasiva): el foco cae en quien recibe la acción.使役形(causativa): hacer o dejar que alguien realice una acción.使役受身形(causativo-pasiva): alguien es forzado a realizar una acción.
Si trabajas en un entorno japonés, estos tres patrones aparecen a menudo en correos, reuniones, noticias y conversación cotidiana.
1. Forma pasiva (受身形)
1a. Formación básica
| Tipo de verbo | Fórmula | Ejemplo |
|---|---|---|
| Ichidan | quita る + られる | 食べる → 食べられる |
| Godan | cambia el final a la fila あ + れる | 読む → 読まれる |
| する | される | する → される |
| 来る | こられる | 来る → こられる |
1b. Patrón de oración pasiva
Formato general:
A は B に V-られる/れる
Significado: A recibe la acción de B.
Ejemplo 1
私は先生に褒められました。
(Watashi wa sensei ni homeraremashita.)
El profesor me elogió. / Fui elogiado por el profesor.
Ejemplo 2
弟は母に注意されました。
(Otouto wa haha ni chuui saremashita.)
Mi hermano menor fue regañado por nuestra madre.
1c. Pasiva informativa (el objeto se vuelve tema)
A veces la pasiva destaca el objeto o el hecho, no al agente.
Ejemplo 3
この寺は多くの観光客に訪れられています。
(Kono tera wa ooku no kankoukyaku ni otozurerarete imasu.)
Este templo es visitado por muchos turistas.
1d. Pasiva de molestia (迷惑の受身)
Este es un patrón típico del japonés: el sujeto sufre un impacto negativo, aunque la acción no se dirija a él de forma directa.
Ejemplo 4
雨に降られて、服がびしょびしょです。
(Ame ni furarete, fuku ga bishobisho desu.)
Me pilló la lluvia y la ropa está empapada.
Ejemplo 5
電車で足を踏まれました。
(Densha de ashi o fumaremashita.)
Me pisaron el pie en el tren.
Ejemplo 6
弟にケーキを食べられた。
(Otouto ni keeki o taberareta.)
Mi hermano se comió el pastel (y yo salí perjudicado).
2. Forma causativa (使役形)
Sentido básico: hacer que otra persona haga algo. Según el contexto, el matiz puede ser permiso, instrucción o coacción.
2a. Formación básica
| Tipo de verbo | Fórmula | Ejemplo |
|---|---|---|
| Ichidan | quita る + させる | 食べる → 食べさせる |
| Godan | cambia el final a la fila あ + せる | 読む → 読ませる |
| する | させる | する → させる |
| 来る | こさせる | 来る → こさせる |
2b. Matiz de に frente a を
| Patrón | Matiz habitual | Ejemplo |
|---|---|---|
人にV-させる | dar permiso / dejar / encargar una tarea no física | 子どもに好きな本を選ばせる |
人をV-させる | hacer que alguien realice una acción (más fuerte / controlada) | 学生を立たせる |
Ejemplo 7
先生は学生に作文を書かせました。
(Sensei wa gakusei ni sakubun o kakasemashita.)
El profesor hizo que los alumnos escribieran una redacción.
Ejemplo 8
母は私を早く寝させた。
(Haha wa watashi o hayaku nesaseta.)
Mi madre me hizo acostarme temprano.
2c. Patrón de cortesía clave: ~させてください
Se usa para pedir permiso con educación.
Ejemplo 9
先に説明させてください。
(Saki ni setsumei sasete kudasai.)
Permítame explicar primero.
Ejemplo 10
少し考えさせてください。
(Sukoshi kangae sasete kudasai.)
Permítame pensar un momento.
3. Causativo-pasiva (使役受身形)
Sentido: el sujeto es forzado por otra parte a realizar una acción.
3a. Fórmulas
En concepto: causativa + pasiva
| Tipo | Forma habitual | Ejemplo |
|---|---|---|
| Ichidan | ~させられる | 食べさせられる |
| Godan | ~あされる (corta) o ~あせられる (larga) | 読まされる / 読ませられる |
| する | させられる | する → させられる |
| 来る | こさせられる | 来る → こさせられる |
En la conversación moderna, las formas cortas de godan (読まされる, 行かされる) se usan con mucha frecuencia.
3b. Ejemplos de uso
Ejemplo 11
子どもの時、毎日ピアノを練習させられました。
(Kodomo no toki, mainichi piano o renshuu saseraremashita.)
De pequeño me obligaban a practicar piano todos los días.
Ejemplo 12
会議で長い報告を読まされて、疲れた。
(Kaigi de nagai houkoku o yomasarete, tsukareta.)
En la reunión me hicieron leer un informe largo; quedé agotado.
Ejemplo 13
上司に週末も働かされました。
(Joushi ni shuumatsu mo hatarakasaremashita.)
El jefe me obligó a trabajar incluso el fin de semana.
4. Comparación rápida: pasiva vs causativa vs causativo-pasiva
| Patrón | Sentido central | Ejemplo | Traducción |
|---|---|---|---|
| Pasiva | recibe una acción | 私は褒められた | Me elogiaron |
| Causativa | hacer que alguien actúe | 母は私に勉強させた | Mi madre me hizo estudiar |
| Causativo-pasiva | ser forzado a actuar | 私は母に勉強させられた | Mi madre me obligó a estudiar |
Patrones afines que aparecen a menudo
~てください= petición u orden educada habitual.~させてください= pedir permiso para hacer algo uno mismo.~させられる= ser forzado a hacer algo.
5. Minidiálogos
Diálogo 1: Situación de oficina
A: 部長に資料を直させられたよ。
(Buchou ni shiryou o naosaserareta yo.)
El jefe de sección me obligó a corregir el material.
B: えっ、また?
(E, mata?)
¿Eh, otra vez?
A: うん。昨日も残業させられた。
(Un. Kinou mo zangyou saserareta.)
Sí. Ayer también me obligaron a hacer horas extra.
B: それは大変だね。
(Sore wa taihen da ne.)
Vaya, qué duro.
Diálogo 2: Situación de clase
Profesor: 今日は全員に発表させます。
(Kyou wa zenin ni happyou sasemasu.)
Hoy haré que todos presenten.
Alumno: 先生、先に私から話させてください。
(Sensei, saki ni watashi kara hanasasete kudasai.)
Sensei, permítame hablar primero.
Profesor: いいですよ。では、始めてください。
(Ii desu yo. Dewa, hajimete kudasai.)
De acuerdo. Empieza, por favor.
6. Errores frecuentes ⚠️
| ❌ Incorrecto | ✅ Correcto | Nota |
|---|---|---|
| 読む → 読められる (pasiva) | 読む → 読まれる | La pasiva godan usa la fila あ, no え |
| 食べれる (pasiva formal) | 食べられる | 食べれる es habitual en potencial casual, no en pasiva formal |
| 母は私に寝るさせた | 母は私に寝させた | Causativa ichidan: quita る + させる |
| 私は上司に働かせた (querías decir «me obligaron») | 私は上司に働かされた | Para «ser forzado» hace falta la causativo-pasiva |
| 雨を降られた | 雨に降られた | La pasiva de molestia marca la fuente del impacto con に |
| 説明してください (al pedir permiso para hablar) | 説明させてください | してください pide que otro actúe; no es permiso para uno mismo |
7. Práctica tipo JLPT (10 ítems)
P1
Pasa a pasiva: 書く
Respuesta: 書かれる
Por qué: Godanく→か+れる.
P2
Pasa a causativa: 食べる
Respuesta: 食べさせる
Por qué: Ichidan: quitaる+させる.
P3
Traduce: «Me elogió un amigo.»
Respuesta: 私は友達に褒められた。
Por qué: Patrón pasivo: A は B に V-pasiva.
P4
Traduce: «El profesor hizo que el alumno leyera.»
Respuesta: 先生は学生に読ませた。
Por qué: Causativa godan de読む→読ませる.
P5
Traduce: «Me obligaron a tomar medicina.»
Respuesta: 薬を飲まされた。
Por qué: Forzado = causativo-pasiva.
P6
Elige la opción más adecuada para «Permítame explicar.»
A. 説明してください
B. 説明させてください
Respuesta: B
Por qué: Pedir permiso para uno mismo =~させてください.
P7
Corrige: 私は雨を降られた。
Respuesta: 私は雨に降られた。
Por qué: La fuente del impacto en pasiva llevaに.
P8
Pasa a causativo-pasiva: 行く
Respuesta: 行かされる / 行かせられる
Por qué: Se usan tanto la forma corta como la larga.
P9
Traduce: «A ese niño lo dejaron jugar hasta la noche.»
Respuesta: その子は夜まで遊ばせられた。
Por qué: Se le permitió o se le hizo jugar (contexto causativo).
P10
Rellena: 会議で長く___。 (me obligaron a esperar)
Respuesta: 待たされた
Por qué:待つ→待たされるen causativo-pasiva.
8. Casos reales: oficina, escuela y servicio
Estos contextos ayudan a fijar los patrones porque aparecen con mucha frecuencia.
Caso A: Correo de oficina (pasiva informativa)
Oración:
この提案書は先週部長に確認されました。
(Kono teiansho wa senshuu buchou ni kakunin saremashita.)
Este documento de propuesta fue revisado por el jefe de sección la semana pasada.
Por qué pasiva: el foco está en el documento y el estado del proceso, no en el agente.
Caso B: Instrucción del superior (causativa)
上司は新人に顧客リストを更新させました。
(Joushi wa shinjin ni kokyaku risuto o koushin sasemashita.)
El jefe hizo que el personal nuevo actualizara la lista de clientes.
Por qué causativa: hay una relación de instrucción o autoridad.
Caso C: Coacción implícita (causativo-pasiva)
私は急な対応で徹夜させられました。
(Watashi wa kyuu na taiou de tetsuya saseraremashita.)
Me obligaron a pasar la noche en vela por una respuesta urgente.
Matiz: el hablante asume una carga que no eligió del todo.
Caso D: Pasiva de molestia cotidiana
電車で隣の人に足を踏まれて、痛かったです。
(Densha de tonari no hito ni ashi o fumarete, itakatta desu.)
En el tren me pisó el pie la persona de al lado; me dolió mucho.
La frase suena natural en japonés porque el foco es la experiencia de verse afectado.
Caso E: Pedir permiso en tono profesional
先に結論を共有させてください。
(Saki ni ketsuron o kyouyuu sasete kudasai.)
Permítame compartir primero la conclusión.
Este patrón es muy seguro en presentaciones, reuniones o debates formales.
9. Lista rápida para elegir el patrón
Al escribir o hablar, revisa lo siguiente:
-
¿El foco está en «quién recibe la acción»?
Usa la pasiva (受身形). -
¿El foco está en «quién hace que quién actúe»?
Usa la causativa (使役形). -
¿El foco está en «quién es forzado a actuar»?
Usa la causativo-pasiva (使役受身形). -
¿Hay matiz de perjuicio o incomodidad?
Valora la pasiva de molestia. -
¿Estás pidiendo permiso para tu propia acción o intervención?
Usa~させてください.
Patrones listos para usar
-
昨日、先生に褒められました。
(Kinou, sensei ni homeraremashita.)
Ayer el profesor me elogió. -
母は私に部屋を掃除させた。
(Haha wa watashi ni heya o souji saseta.)
Mi madre me hizo limpiar la habitación. -
子どもの頃、毎日漢字を書かされた。
(Kodomo no koro, mainichi kanji o kakasareta.)
De pequeño me obligaban a escribir kanji todos los días. -
すみません、もう一度説明させてください。
(Sumimasen, mou ichido setsumei sasete kudasai.)
Perdón, permítame explicar una vez más.
Si distingues estas cuatro oraciones sin dudar, tu base de pasiva-causativa ya es mucho más sólida que la de la mayoría de aprendices iniciales.
10. Práctica de producción propia para ganar precisión
Usa estos ejercicios para no mezclar pasiva, causativa y causativo-pasiva.
Paso 1: Un verbo, tres patrones
Elige un verbo, por ejemplo 読む, y forma:
- Pasiva: 私は友達に本を読まれた。
- Causativa: 先生は学生に本を読ませた。
- Causativo-pasiva: 学生は先生に本を読まされた。
Repite con 5 verbos distintos: 書く, 待つ, 食べる, する, 行く.
Paso 2: Añade contexto emocional
Escribe dos versiones de una oración:
- neutra (solo informa un hecho)
- con perjuicio o molestia (pasiva de molestia)
Ejemplos:
- Neutra: 私は課長に紹介された。
- Con impacto: 急に呼ばれて、会議で発表させられた。
Con contexto eliges el patrón por el sentido, no solo por la fórmula.
Paso 3: Práctica especial de ~させてください
Escribe al menos 5 frases de permiso para situaciones profesionales:
- pedir permiso para explicar
- pedir permiso para preguntar
- pedir permiso para salir un momento
- pedir permiso para retrasar la respuesta
- pedir permiso para volver a confirmar
Ejemplo:
一点、確認させてください。
(Itten, kakunin sasete kudasai.)
Permítame confirmar un punto.
Metas de evaluación
Apruebas la práctica si puedes:
- pasar 10 verbos a los tres patrones sin mirar apuntes,
- escribir 5 oraciones naturales de pasiva de molestia,
- crear 5 peticiones de permiso educadas con
~させてください.
Con esta práctica, los patrones pasiva-causativa quedan más listos para el habla y la escritura formales.
11. Contrastes esenciales que hay que dominar
Para no confundirte en un examen o en una conversación rápida, memoriza estos pares de contraste:
-
褒められたvs褒めさせたvs褒めさせられた
El primero significa «fue elogiado», el segundo «hizo que alguien elogiara», el tercero «fue forzado a elogiar». -
説明してくださいvs説明させてください
El primero pide a otra persona que explique; el segundo pide permiso para explicar uno mismo. -
雨に降られた(pasiva de molestia)
No es una traducción pasiva literal del español; es el patrón japonés para un impacto incómodo. -
学生に書かせたvs学生を書かせた
Ambos pueden aparecer, pero el matiz de control puede cambiar según el verbo y el contexto.
Comprobación rápida de comprensión
Pasa esta oración a los tres patrones:
部長が私に報告する。
Si produces versiones correctas de pasiva, causativa y causativo-pasiva, la habilidad central de este artículo ya es sólida.
12. Recapitulación final en 3 pasos
Guarda estos tres pasos como alarma rápida al escribir:
- Decide el punto de vista: quien recibe la acción, quien da la instrucción o quien es forzado.
- Elige el patrón: pasiva, causativa o causativo-pasiva.
- Revisa la partícula del agente (
に) y el objeto: el sentido no debe invertirse.
Ejemplos breves:
- 私は先輩に助けられた。
- 先輩は私に説明させた。
- 私は先輩に説明させられた。
Estas tres oraciones representan todo el núcleo del capítulo. Distinguirlas con rapidez indica una base gramatical fuerte.
Para reforzar el reflejo, lee esas tres oraciones cada día durante una semana y cambia los sujetos (yo, un amigo, un alumno, un empleado). La práctica de sustitución evita que los patrones se mezclen cuando escribes a prisa.
Vocabulario nuevo
| Kanji | Hiragana | Romaji | Significado | Tipo |
|---|---|---|---|---|
| 受身形 | うけみけい | Ukemikei | Forma pasiva | Término |
| 使役形 | しえきけい | Shiekikei | Forma causativa | Término |
| 使役受身形 | しえきうけみけい | Shiekiukemikei | Forma causativo-pasiva | Término |
| 迷惑 | めいわく | Meiwaku | Molestia / perjuicio | Sustantivo/suru |
| 褒める | ほめる | Homeru | Elogiar | Verbo |
| 注意 | ちゅうい | Chuui | Aviso / regaño | Sustantivo/suru |
| 残業 | ざんぎょう | Zangyou | Horas extra | Sustantivo/suru |
| 発表 | はっぴょう | Happyou | Presentación | Sustantivo/suru |
| 資料 | しりょう | Shiryou | Material / documentos | Sustantivo |
| 訪れる | おとずれる | Otozureru | Visitar | Verbo |
Conclusión
- La forma pasiva destaca a quien recibe la acción.
- La pasiva de molestia es un rasgo típico del japonés para un impacto perjudicial.
- La causativa puede significar hacer, dejar o permitir, según el contexto.
- La causativo-pasiva (
~させられる) es clave para expresar «ser forzado». - El patrón
~させてくださいes imprescindible en la comunicación educada de clase y oficina.
Al dominar estos tres patrones, estarás mejor preparado para noticias, instrucciones del superior y conversaciones naturales más complejas.
Artículo anterior: ← Cláusulas relativas
Artículo siguiente: Forma de invitación (volitiva) →
